İş Sözleşmesi İmzalamadan Önce Kontrol Listesi

Taraf ve işyeri bilgilerini doğrulayın

Sözleşmede işverenin gerçek veya tüzel kişi unvanı, adresi ve çalışanın bilgileri doğru yazılmalıdır. Görüşme yaptığınız marka adı ile sözleşmedeki şirket unvanı farklı olabilir; bunun nedenini sorun. Alt işveren ilişkisi, grup şirketi veya hizmet sağlayıcı üzerinden istihdam gibi durumlarda fiilen kimin için ve nerede çalışacağınızı netleştirin.

Boş bırakılan alanları sonradan doldurulmak üzere imzalamayın. Size verilen nüshanın imzaladığınız metinle aynı olduğundan emin olun ve güvenli biçimde saklayın. Elektronik imza veya çevrim içi onay kullanılıyorsa belgenin tamamını indirip okuyun; yalnızca onay kutusuna görünen kısa özete güvenmeyin.

Görev, unvan ve çalışma yerini anlayın

Unvan tek başına günlük sorumlulukları göstermeyebilir. Görev tanımının kapsamını, raporlama ilişkisini ve gerekiyorsa seyahat ya da farklı şubede çalışma beklentisini sorun. Çok geniş ve sınırsız görünen 'işverenin vereceği her türlü görev' ifadelerinin pratikte ne anlama geldiğini öğrenin. Mesleki yetki gerektiren bir işi belgeniz olmadan üstlenmeyin.

Çalışma yerinin belirli adres mi, birden fazla şube mi veya uzaktan çalışma mı olduğunu kontrol edin. İşverenin görev yerini değiştirme koşulları metinde bulunabilir. Ulaşımınızı ve aile düzeninizi etkileyebilecek değişiklikleri imzadan önce değerlendirin. Uzaktan çalışmada ekipman, internet gideri, veri güvenliği ve iş sağlığı düzeninin nasıl yönetileceğini sorun.

• İşverenin yasal unvanı
• Görev ve sorumluluklar
• Asıl çalışma yeri
• Sözleşmenin başlangıç ve süresi
• Varsa deneme kaydı

Ücret ve yan hakları yazılı olarak netleştirin

Ücretin brüt mü net mi olduğu, ödeme dönemi ve banka yoluyla ne zaman ödeneceği açık olmalıdır. Prim varsa hangi ölçüte göre hesaplandığını, hedefin kim tarafından belirlendiğini ve ayrılma hâlinde nasıl uygulanacağını sorun. Yemek, yol, servis, özel sağlık veya ikramiye gibi yan hakların sürekli mi, koşula bağlı mı olduğunu öğrenin.

Görüşmede konuşulan rakamla sözleşmedeki rakam farklıysa imzalamadan önce yazılı düzeltme isteyin. Ücretin bir bölümünün kayıt dışı ödenmesi gelecekte prim, izin ve tazminat hesaplarını etkileyebilir. İşe başlamak için sizden teminat, kapora veya kişisel hesaba ödeme istenmesi olağan değildir; böyle bir talepte işverenin kimliğini ve işlemin hukuki dayanağını doğrulayın.

Çalışma süresi, izin ve fazla çalışma

Haftalık çalışma düzenini, vardiya saatlerini, ara dinlenmesini ve hafta tatilini sorun. Esnek veya denkleştirme esaslı çalışma yazıyorsa uygulamanın nasıl planlandığını anlamadan kabul etmeyin. Fazla çalışma onayı, ücret veya serbest zaman uygulamasının güncel mevzuat ve işyerindeki sistemle nasıl yürütüldüğünü öğrenin.

Yıllık izin hakkının doğması ve kullanılması kanuni kurallara tabidir. Sözleşmede kanuni hakkı ortadan kaldıran ya da belirsizleştiren ifadeler görürseniz uzman görüşü alın. Resmî tatil, gece çalışması veya çağrı üzerine çalışma görevin parçasıysa sıklığını ve ücretlendirme yöntemini sorun.

İmzadan önce son adımlar

Rekabet yasağı, gizlilik, eğitim bedeli, cezai şart, fikrî haklar ve kişisel veri hükümleri uzun vadeli sonuç doğurabilir. Anlamadığınız bir hükmü 'herkese imzalatılıyor' denildiği için geçmeyin. Gerekirse metni incelemek için süre isteyin ve bağımsız uzman desteği alın. İşverenin makul açıklama yapmaktan kaçınması bir uyarı işaretidir.

İşe giriş bildirgenizin yasal sürede yapılıp yapılmadığını e-Devlet üzerinden kontrol edebilirsiniz. Sözleşme, bordro ve işyeri yazışmalarınızı düzenli saklayın. Bu rehber genel bilgilendirmedir ve hukuki danışmanlık değildir; somut uyuşmazlıkta ALO 170, sendika, baro veya yetkili uzmanlardan destek alın.

İmzalanan metni ve sonraki değişiklikleri düzenli saklayın

Sözleşmenin her sayfasını okumadan yalnızca son sayfayı imzalamayın. Ekler, görev tanımı, gizlilik metni, zimmet belgesi ve yan hak açıklamaları sözleşmenin uygulamasını etkileyebilir. İmza tarihinde boş bırakılmış alan bulunmamasına dikkat edin. Size verilen nüshanın işverenle imzalanan metinle aynı olduğunu kontrol edin ve güvenli bir yerde saklayın. Dijital imza kullanılıyorsa belgenin doğrulama bilgisini ve erişim yöntemini koruyun; yalnızca telefon ekranındaki görüntüyle yetinmeyin.

İşe başladıktan sonra görev, ücret, çalışma yeri veya vardiya düzeninde değişiklik önerilebilir. Sözlü konuşmayı kesin değişiklik saymadan kapsamı, başlangıç tarihini ve ücret etkisini yazılı biçimde isteyin. Değişikliğe verdiğiniz cevabı da kayıtlı kanaldan iletin. Her değişiklik hukuken aynı sonucu doğurmaz; esaslı değişiklik, geçici görevlendirme veya iş organizasyonu ayrımı somut duruma göre değerlendirilir. Hak veya yükümlülüğünüzden emin değilseniz belgeyi imzalamadan önce uzman görüşü alın.

Sözleşmede kişisel verilerin işlenmesine ilişkin ayrı metinler bulunabilir. İşin yürütümü için gerekli bilgilerle sınırsız paylaşım iznini birbirinden ayırın. Fotoğraf, biyometrik veri, sağlık bilgisi veya konum takibi gibi alanların amacı ve saklama süresi hakkında soru sorun. Şirket cihazı ve e-posta kullanım kurallarını okuyun; kişisel hesaplarınızı iş cihazında açık bırakmayın. Gizlilik yükümlülüğü, işverenin ticari bilgisini korurken sizin kanuni haklarınızı tamamen ortadan kaldıran belirsiz bir maddeye dönüşmemelidir.

İş ilişkisi boyunca bordro, izin formu, görev değişikliği, eğitim ve zimmet kayıtlarını kronolojik saklamak ileride koşulları hatırlamanızı kolaylaştırır. Bunun için işverenin gizli belgelerini izinsiz kopyalamayın; yalnızca size ait ve hukuken erişebildiğiniz kayıtları koruyun. İşten ayrılırken teslim ettiğiniz ekipmanı yazılı tutanakla kapatın ve kişisel dosyalarınızı şirket cihazından kurum politikasına uygun biçimde kaldırın. Düzenli belge yönetimi, uyuşmazlık çıkarmak için değil yanlış anlamaları azaltmak için yapılır.

Belgeyi sakin ortamda okuyun

İmzalama bağlantısının süresi dar olsa bile anlamadığınız metni aceleyle kabul etmeyin. Belgeyi bütün ekleriyle açın, sorularınızı maddeler hâlinde insan kaynaklarına iletin ve verilen cevabı saklayın. Makul açıklama talebi işe karşı isteksizlik değildir; tarafların aynı koşulu anladığından emin olmasını sağlar.